جنگ نرم و تهاجم فرهنگی

چکیده مجموعه دستاوردهای مادی و معنوی بشر در طول تاریخ را فرهنگ می نامند. تبادل فرهنگی ملت ها نیز که در طول تاریخ در بستری طبیعی ادامه داشته برای تازه ماندن معارف و حیات فرهنگی بشر امری ضروری است و جامعه ی انسانی را در مسیر سعادت واقعی به پیش می برد. اما آنچه امروزه مشکل ساز شده "تهاجم فرهنگی" یا غلبه ی یک فرهنگ بر سایر فرهنگ هاست که نمونه ی بارز آن روند روبه گسترش تسلط فرهنگ غرب بر سایر فرهنگ ها ـ به ویژه فرهنگ اسلامی ـ در یکصد سال اخیر است. تفاوت عمده ی تهاجم فرهنگی با تبادل فرهنگی در این است که در تهاجم برای فرهنگ موردهجوم امکان انتخاب وجود ندارد. جلوه های تهاجم فرهنگی را می توان به دو دسته ی بیرونی، همچون: تلاش برای دین زدایی، ایجاد روحیه ی خودباختگی فرهنگی، ترویج افکار و اندیشه های غربی و ... و درونی، همچون: عقب ماندگی علمی و صنعتی، فقر اقتصادی، غفلت کارگزاران فرهنگی و ... تقسیم کرد. در این مقاله ضمن بررسی جلوه های فوق، راهکارهایی برای مبارزه و مقابله با تهاجم فرهنگی ارائه شده است. واژگان کلیدی: فرهنگ، تهاجم فرهنگی، فرهنگ پذیری، تبادل فرهنگیمقدمه حیات بشری همواره با فرهنگ توأم بوده است و ملتی که فرهنگ مخصوص به خود نداشته باشد، مرده محسوب می شود؛ علاوه بر این، یک فرهنگ بالنده برای تکامل خود باید توانایی تبادل با سایر فرهنگ ها و جذب عناصر مثبت آن را داشته باشد؛ بنابراین، تمام فرهنگ ها باید در تعامل با یکدیگر باشند، تا بتوانند در مجموع، بشر را به پیشرفت مطلوب برسانند. در عصر حاضر که نظام سرمایه داری به سرپرستی آمریکا، با تک قطبی شدن جهان و فروپاشی رژیم شوروی سابق، یکه تاز عرصه ی جهانی شده است، به شکل های مختلف می کوشد تا نظرات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی خود ر